پدر و مادر (شجره نامه)

حضرت زینب و خطبه اول مادرش

اولین خطبه ای که حضرت زهرا (علیها السلام) در مسجد پدرش- مسجدالنبی (ص)- در حضور دو گروه انصار و مهاجرین ایراد کرده است، به اسناد مختلفی نقل شده است. شیخ ابوالفضل احمد بن ابی طاهر بن طیفور خراسانی بغدادی (م ۲۸۰ ه- ق) در کتاب معروفش «بلاغات النساء»- قدیمی ترین اثری که در این موضوع به ما رسیده است- برخی از آن ها را چنین برشمرده است:
در «رافعه» (۱)
مردی از مصر را دیدم که جعفر بن محمد نام داشت، او گفت: پدرم به سند متصل خودش با چهار واسطه، از زید بن علی بن الحسین بن علی بن ابی طالب (علیهم السلام) از عمه اش زینب،- خواهر حسین بن علی (علیها السلام)- نقل کرده است که: هنگامی که خبر تصمیم ابوبکر مبنی بر باز پس گرفتن فدک از حضرت زهرا (علیها السلام) به او رسید، چادر بر سر کرد و به اتفاق جماعتی انبوه از زنان همراه و گروهی دیگر از خانواده اش از منزل

۱- در کتاب مترجَم و برخی نسخ« رافعه» اما در بلاغات النساء و دیگر کتب اصیل« رافقه» ذکر شده است که همینصحیح است. شهری بوده است نزدیک« الرقه» با فاصله ای حدود سیصد ذراع، نزد شط فرات. در گذر تاریخ تخریب شده است و نام« الرقه» به هر دو شهر اطلاق شده است. نقل شده است که منصور به سال ۱۵۵ ه- ق. هنگام ساخت بغداد، آن را نیز ساخته است. ر. ک: حموی، معجم البلدان، ج ۳،ص ۱۵؛ همچنین: بلاذری، فتوح البلدان، ج ۱،ص ۲۱۷- مترجم
ص: ۳۷
خارج شد در حالی که لباسش بر روی زمین کشیده می شد و همانند رسول خدا (ص) راه می رفت، در مسجد پدرش، نزد ابوبکر رفت. گروهی از مهاجر و انصار گرد وی نشسته بودند، دستور داد پارچه ای بین او و ایشان قرار دادند، ناله ای سر داد که مردم را به گریه انداخت. پس از آن که ناله و ضجّه آنان فروکش کرد، فرمود:
«الحمد لله علی ما أنعم والشکر علی ما الهم والثناء بما قدم من عموم نِعمٍ ابتداها وسبوغ آلاءٍ أسداها واحسان مِننٍ والاها …». (۱)«خدای را بر آن چه بخشیده است سپاس فراوان می گویم و بر اندیشه های نیکو که الهام فرمود، او را شکر می کنم، بر نعمت های فراگیرش که از لطف او جوشیده است و عطاهای فراوانی که بخشیده است و احسان پیاپی، او را سپاس می گویم».
سپس احوالات مردم را در جاهلیت به آنان یادآوری کرد که در چه وضعیت پستی زندگی می کردند و خداوند متعال به واسطه حضرت محمد (ص) پس از اتفاقات بزرگ و کوچک و جنگ های مختلف، آنان را نجات بخشید؛ سپس از نقش بسیار مهم علی (ع) در جریاناتصدر اسلام سخن راند و آن گاه از نفاق مردم پس از فوت پدرش و عدم پیروی آنان از دستورات پیامبر و پرداختن به منهیات پیامبر [در باب خلافت و عدم تشتت امت] سخن گفت و رو به خلیفه کرد که معتقد بود

۱- برای مشاهده متن کامل خطبه، ر. ک: بلاغات النساء،ص ۱۴- ۱۸ چاپ قاهره به سال ۱۳۶۱ ه- ق. به تحقیق شیخ احمد الألفی
ص: ۳۸
فاطمه (علیها السلام) نمی تواند فدک را از پیامبر (ص) به ارث برده باشد، حضرت زهرا (علیها السلام) با استناد به آیاتی از قرآن کریم در باب «ارث گذاشتن پیامبران» و ذکر مثال هایی از قرآن، خیال او را باطل اعلام کرد.
سپس خطاب به انصار از شدت مصیبت های وارده به خود در وفات پدر گرامی اش (ص) و رعایت نکردن حق پدرش و خودش از سوی آنان سخن گفت و به آنان هشدار داد و آنان را از عاقبت کار ترساند و سخنش را با سرزنش کردن مجدد مردم و شکایت از آنان خطاب به سوی قبر پدر گرامی اش به پایان رساند. (۱)
آن چنان که برمی آید زینب (علیها السلام) خود در این خطبه حاضر بوده است و آن را شنیده و حفظ کرده است و سپس برای زید، نوه برادرش امام حسین (ع) روایت کرده است. احتمال دیگری که وجود دارد این است که او خطبه را بعدها از برادرانش حسن و حسین (علیهما السلام) یا مادرش شنیده و حفظ کرده باشد.
برگرفته از کتاب سر نینوا-زینب کبری سلام الله علیها نوشته آقای محمد علی محسن زاده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *